Sociologist at London School of Economics

Merel

Goed punt! Het eerstgenoemde is het geval (leerlingen geven uiting aan een "fixed belief van hun eigen potentie"). Zie hier voor een samenvatting en nadere bepreking van de implicaties van m'n onderzoek. De volledige paper vind je hier.

Kortgezegd hebben we (de herendames vergelijkende onderwijsonderzoekers) vrij helder in beeld wat de invloed is van verschillende stelselkenmerken op (ongelijkheid in) de schoolprestaties en -uitkomsten van leerlingen (zie hier voor een bespreking van de verzamelde kennis uit vergelijkend onderwijsonderzoek; dit hoofdstuk is het vervolg op een rapport dat Herman van de Werfhorst en ik in 2007 voor de kenniskamer ocw hebben geschreven en een reviewartikel dat we in 2010 publiceerden).

Maurice Crul is een goeie als je de etnische kant van die ongelijkheid beter in kaart wilt brengen. Met hem schreef ik daarover een rapport voor NICIS en voor ocw in 2008/2009, maar hij heeft in de tussentijd ongetwijfeld veel meer kennis op het thema verzameld met het internationale TIES onderzoek en andere projecten. Sjoerd Karsten (je kent hem goed) kun je natuurlijk ook over het onderwerp bevragen.

Het is ook goed om ons te realiseren dat (zoals Herman al aangaf in Nieuwsuur) ondanks een aantal zogenaamde hervormingen (Tweede Fase, etc.) en ondanks alle retoriek van bestuurders, politici en verontruste ouders c.q. BON, het onderwijsstelsel feitelijk niet is veranderd sinds de mammoetwet; d.w.z. het Nederlandse onderwijsstelsel is en wordt nog altijd gekenmerkt door drie zaken: 

  1. vroege selectie (eind v/d basisschool)
  2. sterke beroepsoriëntatie (vmbo, mbo, hbo)
  3. grote mate van standaardisering (van bekostiging, lerarenopleiding, curriculum, centrale toetsing, etc.)

Vooral het eerstgenoemde kenmerk van ons onderwijsstelsel wordt nogal eens vergeten in de roep om excellentie en selectie in het hogeronderwijs. D.w.z. we hebben een hoogst selectief hogeronderwijsstelsel; de selectie vindt alleen een stuk eerder plaats dan in andere landen: in Nederland is 2/3 van de bevolking al op hun 11e uitgesloten van deelname. 

Een thema waarover veel minder bekend is en (dus) meer discussie wordt gevoerd is hoe (de inrichting van) het bestel doorwerkt op de schoolbeleving van leerlingen.

Denk dan aan (afhankelijke variablen zoals):

  • motivatie en inspanning (zie onderzoek van Bowen Paulle en mij)
  • stressbeleving en onveiligheid (zie Bowen's proefschrift en recente boek)
  • zelfbeeld, ambities (mijn onderzoek, maar zie ook Buchmann & Dalton en Buchmann & Park)
  • burgerschapsvorming (hier doet Herman en zijn groep onderzoek naar)

Mijns inziens staat er bij het inrichtingsvraagstuk dus meer op het spel dan enkel ongelijke leeruitkomsten en verspilling van talent; ons stelsel legt de schuld van slechte schoolprestaties bij leerlingen zelf, draagt bij aan de sociaaleconomische segregatie van onze leefomgeving en sociale contacten, en vergroot de kloof in onze democratie.